«خاک کردن مُوی انگور» یک نظام دانش بومی، یک آیین اجتماعی و مهم‌ترین عامل بقای تاکستان‌های ملایر در برابر سرمای سوزان زمستان است. سنتی که به گفته سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) دست‌کم ۷۰۰ سال قدمت دارد و سال ۲۰۱۸ به عنوان پنجاه و سومین میراث کشاورزی مهم جهان در فهرست جیاس (GIAHS) ثبت شد.
به گزارش ایرنا؛ ملایر یکی از قطب‌های تولید انگور در ایران است و سطح زیر کشت تاکستان‌های این شهرستان بیش از ۱۳ هزار هکتار است و سالانه بیش از ۳۰۰ هزار تُن انگور از آن برداشت می‌شود، اما این اقلیم پربار، زمستان‌هایی سخت و یخبندان دارد.
در چنین شرایطی موهای انگور اگر در معرض هوای سرد قرار گیرند، خشک شده و محصول سال بعد از دست می‌رود و راه‌حل سنتی که باغداران ملایری قرن‌ها پیش به آن رسیده‌اند، ساده اما هوشمندانه است، «پنهان کردن مو در آغوش خاک»، این فرایند در دو مرحله مکمل انجام می‌شود که هر کدام زمان‌بندی و ظرافت خاص خود را دارد.
در مرحله نخست موهای انگور را همزمان با آغاز فصل بارش و سرما زیر خاک پنهان می‌کنند، معمولاً از اوایل آبان‌ماه تا نیمه اول آذر، باغداران پس از هرس پاییزه، با استفاده از بیل‌های مخصوص، خاک اطراف بوته را کنار زده و تنه و شاخه‌های اصلی مو را زیر لایه‌ای از خاک به ارتفاع حدود ۳۰ تا ۵۰ سانتی‌متر پنهان می‌کنند، این پوشش خاکی به مثابه یک عایق حرارتی طبیعی عمل می‌کند و بافت‌های گیاهی را از آسیب یخبندان مصون نگه می‌دارد.
مرحله دوم رستاخیز بهاری است، با گرم شدن هوا در بهار، زمانی که خطر سرمای شدید فروکش می‌کند، نوبت به «از خاک درآوردن» می‌رسد، این مرحله به مراتب حساس‌تر است، اگر خاک خیلی زود برداشته شود، جوانه‌های تازه بیدار شده در معرض سرمای ناگهانی قرار می‌گیرند و اگر دیر انجام شود، جوانه‌ها زیر خاک خفه می‌شوند.
